Wat na COVID-19? Sociaaleconomische gevolgen en lessen voor de toekomst

    -     English

KU Leuven stelt 7 rapporten voor die verschillende aspecten van de COVID-19-pandemie onder de loep nemen

Wat zijn de sociaaleconomische en psychologische gevolgen van de COVID-19-pandemie en de maatregelen om die te beheersen? Welke lessen kunnen we trekken uit deze crisis, vooral met betrekking tot beleid, bestuur, organisatie van gezondheidszorg en inclusie? Om deze vragen te beantwoorden, is een interdisciplinaire benadering noodzakelijk. Onderzoekers van KU Leuven uit allerlei domeinen vormden samen een Metaforum-werkgroep om verschillende aspecten van de COVID-19-pandemie te bestuderen en evalueren. Zeven rapporten zijn het resultaat en worden op 9 november 2021 aan het publiek voorgesteld.

Solidariteit in tijden van pandemie

Twee van de zeven rapporten behandelen solidariteit in onze samenleving tijdens de COVID-19-pandemie, met een specifieke aandacht voor kwetsbare groepen. "Er was een toename van de solidariteit zichtbaar tijdens de eerste golf van coronacrisis, maar wij vroegen ons af in welke mate deze solidariteit wel iedereen bereikte", aldus professor Erik Schokkaert. "Bovendien blijft de vraag of er werkelijk iets gewijzigd is in de solidariteitssystemen en of er in de toekomst sneller en gerichter hulp kan worden geboden aan wie dat nodig heeft."

Uit het eerste deel van het onderzoek blijkt dat maatschappelijk kwetsbare groepen harder getroffen zijn door de COVID-19-pandemie, zowel sociaaleconomisch als psychologisch. Het onderzoek bevraagt hun ervaring van solidariteit. "Uit de resultaten blijkt dat sociaal kwetsbaren minder hulp ontvingen dan voor de coronacrisis, zowel vanuit hun dichte omgeving als van personen of initiatieven buiten hun eigen netwerk. Daardoor konden zij ook minder steun bieden aan hun naaste omgeving. Ook de toegang tot overheidsdiensten was vaak beperkt", legt professor Karen Phalet uit. "Hieruit concluderen we dat groepen die maatschappelijk kwetsbaar zijn, tegelijk harder getroffen zijn én een kleiner vangnet hebben in tijden van crisis. Er is bijgevolg nood aan een gerichte strategie die mensen weerbaar maakt door solidariteitsnetwerken te versterken, zodat die beter standhouden, ook wanneer het moeilijk gaat."

Een tweede rapport benadrukt het belang van sociaal werkers. Zij vormen als het ware de stem van groepen die te vaak niet gehoord wordt. "Veel noodvoorzieningen boden oplossing aan ’de meerderheid’ maar vergaten dat niet iedereen dezelfde middelen heeft", verklaart professor Karel Arnaut. Denk bijvoorbeeld aan seizoenarbeiders of jobstudenten die plots hun baan verloren maar geen beroep konden doen op tijdelijke werkloosheidsuitkering. Maar ook de massale overstap naar digitale consultaties bij dienstverleners waar men er te vaak vanuit gaat dat iedereen dezelfde digitale kennis en toegang heeft. "Ons onderzoeksrapport brengt aan het licht dat COVID-19 geen acute crisis is, maar voor velen een onderdeel van een chronisch verhaal."

Toegang oudere COVID-19-patiënten tot het ziekenhuis

Er is veel te doen geweest over het, al dan niet, overbrengen van zieke bewoners van woonzorgcentra naar het ziekenhuis. Hen werd mogelijk de toegang geweigerd of ze zouden geen gepaste zorg kunnen krijgen omwille van een overvolle COVID-afdeling of intensieve zorgen. Nochtans kon in het kader van dit kortetermijnproject niet worden aangetoond dat COVID-patiënten de toegang tot het ziekenhuis werd geweigerd. De perceptie dat er triage plaatsvond, is het gevolg van suggestieve berichtgeving en onvoldoende overleg tussen beleidsmakers en w oonzorgcentra.

"Vooral negatieve verwoordingen en beeldspraak waarin gebruik gemaakt werd van oorlogstaal hebben ervoor gezorgd dat de situatie erger werd voorgesteld dan ze werkelijk was", zegt professor Anja Declercq. "Zelden werd het volledige plaatje weergegeven of kwamen positieve aspecten aan bod."

Natuurlijk mag de schuld niet volledig in de schoenen van de media geschoven worden. Verwarring en onduidelijke afspraken zorgen er wel vaker voor dat zaken niet correct overkomen bij het brede publiek. Daarom is het belangrijk steeds goed te communiceren zodat iedereen weet wat de verwachtingen zijn en hoe hieraan tegemoet te komen. "We kunnen uit onze studie drie belangrijke dingen concluderen. Ten eerste het belang van goede opleiding om zorgverleners voor te bereiden op onverwachte situaties. Daarnaast, als een crisis plaatsvindt, de nood aan rond-de-tafel-gesprekken met alle betrokken partijen. En als laatste kan framing verholpen worden door betrokken partijen - in dit geval bewoners van woonzorgcentra - zelf te laten getuigen. Zij kunnen vertellen over hoe zij de situatie ervaren en die zal vaker positiever zijn dan wordt gedacht wanneer directie, experten of politici het woord nemen", besluit Declercq.

De zeven interdisciplinaire kortetermijnonderzoeksprojecten:

  • Coronalert: Lessons Learned from Digital Proximity Tracing: een studie van de effectiviteit van de contactopsporingsapp Coronalert - professor Bart Preneel
  • Precarity and Solidarity in Times of Pandemic: Surveying Invisible Groups & Engaging Unheard Voices: een dubbele studie van de impact van de pandemie op bevolkingsgroepen die onzichtbaar blijven in de klassieke bevragingen en op de onderlinge solidariteit, met enerzijds empirisch onderzoek naar een aantal kwetsbare groepen en anderzijds interviews met sociaal werkers die hun ervaringen uit de praktijk delen - professor Karen Phalet & professor Karel Arnaut
  • COVID-19 and Mental Health: Clinical and Public Health Reflections: een empirische analyse van de impact van de pandemie op het aantal psychische aandoeningen - professor Ronny Bruffaerts
  • COVID-19 in Residential Care Homes: Have Residents Been Denied Access to Hospital?: een studie van de doorstroming van bewoners van woonzorgcentra met COVID-19 naar ziekenhuizen tijdens de pandemie, en van de rol van de media in de publieke perceptie hiervan - professor Anja Declercq
  • The Role of the World Health Organization in the COVID-19 Pandemic: een kritische reflectie op de manier waarop de Wereldgezondheidsorganisatie gefunctioneerd heeft tijdens de pandemie, met 24 aanbevelingen voor verbetering - professor Jan Wouters
  • A Dashboard for the Evaluation of COVID-19 Policies: een manier om de COVID-19-beleidsmaatregelen te beoordelen volgens meerdere dimensies, voor een brede inschatting van de impact ervan op verschillende bevolkingsgroepen - professor Siegfried Dewitte

Lees hier de korte inhoud van de verschillende onderzoeksprojecten


Deze site maakt gebruik van cookies en analyse-instrumenten om de bruikbaarheid van de site te verbeteren. Meer informatie. |