(
) Ellen Moons, professor fysica en secretaris-generaal van de Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen, is uitgeroepen tot UGent-alumnus van het Jaar 2026.
Ze krijgt de titel voor haar indrukwekkende internationale loopbaan, haar inzet voor wetenschapscommunicatie, haar pionierswerk in zonnecelonderzoek en haar inspirerende voorbeeldrol voor vrouwen in wetenschap. Met de titel volgt ze Stefan Hertmans, Marianne De Backer, Catherine De Bolle en Steven Van Gucht op.
Moons studeerde fysica aan de UGent van 1984 tot 1989. De start was overweldigend. "Je haalt die dikke stapel cursussen op en denkt: hoe ga ik hier ooit door geraken?" vertelt ze. Maar met de steun van thuis zette ze door. Het typeert haar parcours: grote uitdagingen opsplitsen in haalbare stappen.
Wat begon met nieuwsgierigheid en een passie voor fysica groeide uit tot een internationale carrière. Haar fascinatie voor zonneceltechnologie bracht haar al vroeg naar het buitenland. Een gepland verblijf van negen maanden in Israël werd uiteindelijk een doctoraat van vijf jaar. "Dat was geen evidentie. Ik heb echt getwijfeld. Maar: stap voor stap. En ik pas me makkelijk aan. Elk nieuw land werd een beetje thuis." Vandaag woont en werkt ze al 25 jaar in Zweden, waar ze professor fysica is aan de Universiteit van Karlstad.
Sinds 2026 is ze secretaris-generaal van de Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen. Historisch, want ze is de eerste vrouw sinds 1739 die de functie bekleedt. In die rol maakt ze verschillende Nobelprijzen bekend. "Dat ik vandaag de Nobelprijzen mag bekendmaken had ik nooit verwacht, maar het is wel gewéldig."
De jury en inzenders prijzen haar wendbaarheid, internationale parcours en haar vermogen om wetenschappelijke impact te verbinden met maatschappelijke relevantie. Ook haar engagement voor gelijke kansen in de wetenschap weegt zwaar door. "Ik zie mijn rol wel als ijsbreker voor toekomstige generaties. Als jonge vrouwen voorbeelden zien, groeit het vertrouwen dat deuren niet gesloten blijven." Zelf probeert ze actief jonge vrouwelijke onderzoekers te stimuleren en te nomineren voor kansen en prijzen.
Met haar parcours bewijst Ellen Moons dat nieuwsgierigheid, doorzettingsvermogen en maatschappelijke betrokkenheid hand in hand kunnen gaan. In juni neemt Ellen Moons haar award in ontvangst in Gent.
Lees het interview met Ellen Moons op durfdenken.be.